vorige pagina
Startpagina
La Grande Borne

 

 

Voorbeelden
Combinatie - Wisselteelt.

betreffend artikel op www.groen.net

 

Vruchtwisseling
Welke vroege gewassen kunnen nog gevolgd worden door een nateelt.
Combinatieteelt (wat past wel en niet samen.
Checklist : gezonde gewassen op een natuurlijke manier.

Vruchtwisseling.
Wie zelf groenten en kruiden wil verbouwen moet weten dat het succes hiervan voor het overgrote deel wordt bepaald door de bodem. De meeste groenten eisen een bodem die op de juiste manier is bemest en die niet te nat en goed doorlatend is maar ook niet uitdroogt. Omdat die bodem zo belangrijk is, krijgen de gewassen in de moestuin (met uitzondering van de doorlevende) ook geen vaste plaats zoals dit met vaste planten en heesters in de siertuin wel het geval is.

In de moestuin is het belangrijk om het principe van de wisselbouw en de rotatie van teelten te respecteren. Hiervoor worden de gewassen in zeven (soms acht) hoofdgroepen/families ingedeeld:

Aardappelen Wortelgewassen
Bladgewassen Peulgewassen
Koolgewassen Doorlevende gewassen
Vruchtgewassen  


De moestuin zelf kan om eenvoudig te werken ook het makkelijkst in percelen worden verdeeld. Op elk perceel wordt een gewas uit een bepaalde familie verbouwd  en dit volgens een vooraf bepaald schema.
Op die percelen volgt u dan een rotatieschema zodat een zelfde gewas in een periode van verschillende jaren slechts éénmaal op dezelfde plaats terugkomt.
Al naargelang de beschikbare ruimte voorziet u acht tot tien of meerdere percelen.
Naast een perceel voor elk van deze gewassen kan u ook nog percelen voorzien voor kruiden, aardbeien  en de composthoop.
Uiteraard kan u ook een tweede perceel voorzien voor één van de gewassengroepen. Aardappelen bijvoorbeeld zodat u één perceel voorziet voor vroege teelt en één voor bewaaraardappelen.

Door deze techniek van vruchtwisseling/wisselbouw toe te passen  bespaart u zichzelf de ontgoocheling van mislukkingen bij de teelt. Deze afwisseling zorgt er namelijk voor dat:

  • de grond niet wordt uitgeput (bodemmoeheid), zodat gewassen niet goed  tot ontwikkeling komen.
  • allerlei ziektes worden vermeden (aaltjes, schimmels, insecten).
    Door steeds op een perceel dezelfde teelt te herhalen of groenten te verbouwen die aan elkaar verwant zijn, zullen plaagdieren en schimmels zich op die plaats gaan nestelen en voor de nodige problemen zorgen. Vooral bodemziektes zoals knolvoet ontstaan door steeds op hetzelfde perceel koolgewassen te zetten.
  • De indeling in gewassengroepen heeft  het voordeel dat gewassen behorende tot een zelfde familie ongeveer identieke eisen stellen aan de bodem en bemesting. Dit maakt de verzorging van een perceel (bemesting, bodemstructuur, bekalken, zuurtegraad…) een stuk eenvoudiger.   
                
    In de winter (januari) maakt u dus best een schema of plattegrond van uw moestuin en geeft u elk perceel een nummer en een bestemming. Bewaar dit plan zorgvuldig en hou u eraan. Volgend jaar schuift u dan de gewassen een perceel op.
    Als een perceel te groot is voor één gewas, combineert u met andere gewassen die dezelfde eisen aan de bodem stellen.

We spreken van hoofdteelten en bijteelten.
Vroege gewassen kunnen nog gevolgd worden door een nateelt.


Enkele mogelijkheden:

Zomerprei kan gevolgd worden door winterprei
Vroege bloemkool kan gevolgd worden door veldsla
Vroege wortel kan gevolgd worden door andijvie
Rode en witte kool kan voorafgegaan worden door spinazie
Pompoen kan voorafgegaan worden door radijs
Bleekselder kan voorafgegaan worden door kropsla.


Te vermijden:

Best niet dezelfde teelten na elkaar zeker geen koolgewassen bijvoorbeeld om knolziekte te voorkomen.
Na prei Geen ui
Na ui Geen prei
Na bonen Geen erwten
Na erwten Geen bonen
Na kolen, andijvie, spinazie, sla, knolselder, erwt Geen witlof
Na aardappel Geen wortel
Na aardappel, erwten of tuinbonen. Geen ui
   

Hoofdteelten die geen voor of nateelt mogelijk maken zijn: rode biet, late aardappel, schorseneer, pastinaak, knolselder, witloof, zaaiui en winterwortel.

Voorbeeld voor een moestuin met acht percelen

Een goede oogst en gezonde gewassen hangt dikwijls af van de juiste combinaties.
Sommige gewassen kunnen elkaar versterken terwijl andere een ongunstige invloed hebben op elkaar.
Naast vruchtwisseling is het toepassen van de juiste combinaties een belangrijke factor en een eerste stap om ziektes en aantastingen door insecten te vermijden in de moestuin.

GEWAS GOEDE COMBINATIE SLECHTE COMBINATIE
AARDAPPEL Bloemkool, sluitkool, tuinbonen, sperziebonen, maïs, knoflook, mieriks-wortel.
afrikaantjes (tagetes) voorkomen aaltjes.
Oost-Indische kers
Wortel, pompoen, ui, tomaat, courgette,komkommer,
framboos, gladiolen,
aardpeer
AARDBEI Spinazie, sperziebonen, stambonen, sla, tijm, tomaat, borago, uien Kolen
ANDIJVIE Bonen, erwten, knolvenkel, kool, prei, sla  
ARTISJOK Tuinbonen  
ASPERGE Stamboon, peterselie, prei, tomaat, basilicum  
AUBERGINE Sperzieboon  
BIETEN Ui, koolrabi, sla Stokbonen
BROCCOLI Dille, selderij, salie, pepermunt, rozemarijn, biet, ui, aardappel Tomaten, stokbonen, aardbeien
COURGETTE Maïs, sla, Oost-Indische kers Komkommer, aardappel
ERWTEN Wortel, selderij, koolrabi, komkommer, spinazie, sperziebonen, maïs, raap, radijs Knoflook, sjalot, ui, prei
KNOFLOOK Biet, wortel, aardbei, sla, prei, tomaat Kool, tuinbonen, sperziebonen, erwten
KNOLVENKEL Komkommer, witloof, sla Koolrabi, koriander, sjalot, sperziebonen, erwten, tomaat
KOMKOMMER /AUGURK Dille, basilicum, selderij, spinazie, venkel, bonen, sla, maïs, ui, erwten, radijs Aardappel, tomaat
KOOL Biet, selderij, spinazie, stambonen, sla, munt, aardappel, rozemarijn, salie, dille, munt, aardappelen Venkel, aardbei, ui, tomaat, radijs
KOOLRABI Biet, spinazie, aardbei, prei, erwten, radijs, tomaat Venkel, sperziebonen, tomaat
PAKSOI Maïs
PASTINAAK Ui  
POMPOEN Maïs, sla Komkommer, aardappel
PREI Wortel, selderij, spinazie, aardbei, sla, veldsla, ui, tomaat  
RAAP Erwten, munt, rozemarijn  
RADIJS Wortel, spinazie, aardbei,sperziebonen, sla, erwten, tomaat, komkommer,
Oost-Indische kers
Kervel, hysop, kolen
RODE BIET Dille, koolrabi, stambonen, ui, bonenkruid Spinazie
SELDERIJ Kool, spinazie, sperzieboon, prei, erwten, tomaat  
SJALOT Biet, aardbei, sla Tuinbonen, sperziebonen, erwten
SLA Dille, wortel, bloemkool, komkommer, pompoen, aardbei, prei, radijs, kervel Selderij, peterselie
SNIJBIET Prei
SPERZIEBONEN Aubergine, biet, wortel, selderij, kool, komkommer, spinazie, aardbei, maïs, aardappel, bonenkruid, tomaat Knoflook, sjalot, venkel, ui, prei, erwten, tomaat
SPINAZIE Biet, kool, aardbei, sperzieboon, sla, erwten, tomaat, wortelen, radijs  
SUIKERMAÏS Komkommer, pompoen, tuinbonen, prei, erwten, aardappel  
TOMAAT Knoflook, asperges, bieslook, basilicum, wortel, selderij, spinazie, veldsla, ui, pastinaak, peterselie, prei, afrikaantjes (tagetes) Biet, komkommer, augurk, venkel, sperziebonen, aardappel, koolrabi
TUINBONEN Dille, artisjok, maïs, bloemkool, sluitkool, komkommers, aardappelen, selderij Knoflook, sjalot, ui
UI Knoflook, dille, biet, wortel, komkommer, aardbei, sla, pastinaak, tomaat Kool, tuinbonen, sperziebonen, prei, erwten
VELDSLA Witte ui, prei  
WORTEL Knoflook, dille, kool, bieslook, witlof, ui, prei, erwten, radijs, sla, tomaat, rozemarijn Munt


Checklist : gezonde gewassen op een natuurlijke manier.

Peterselie heeft een gunstige invloed op asperges.
Tomaten  beschermen asperges tegen de aspergekever
Plant selderij naast kolen om het koolwitje af te weren.
Bonen doen het goed in combinatie met wortelen en bloemkolen.
Afrikaantjes (tagetes) bij bonen helpen tegen de bonenkever.
Bonenkruid verbetert de groei van bonen.
Zet geen ui-achtigen in de buurt van bonen.
Aromatische planten doen het goed bij broccoli en andere koolsoorten (dille, selderij, salie, pepermunt, rozemarijn)
Houtas rond erwtplanten helpt tegen bladluizen.
Plant een lid van de ui-achtigen tussen de koolplanten om te verhinderen dat konijnen wroeten in het perceel van de kolen.
Koolsoorten die niet goed kroppen kan wijzen op een gebrek aan kalk of kalium.
Mierikswortel heeft een gunstig effect op aardappelen.
Een thee van mierikswortel helpt om Monilia te bestrijden bij appelbomen.
Ui, prei, rozemarijn, salie weren de wortelvlieg af.
Pompoenen doen het goed bij maïs.
Door rabarberbladeren in water te koken, bekomt men een gier die bescherming biedt tegen wortelknobbelaaltjes.
Oost-Indische kers doet het goed bij radijzen.
Basilicum helpt bij het voorkomen van insecten en ziektes bij tomaten.
Honingbijen zijn verlekkerd op de bloemen van komkommerkruid (Borago)
Bieslook vormt een goede combinatie met wortelen.
Een thee van bieslook zou helpen bij meeldauw op kruisbessen en komkommers.
Plant citroenkruid (Artemisia abrotanum) in de buurt van kolen tegen de koolvlinder en in de buurt van fruitbomen tegen fruitmot.
Plant dille in de buurt van kolen.
Knoflook  is een effectief bestrijdingsmiddel tegen insecten.
Koriander helpt bladluizen af te weren.
Muntplanten weren het koolwitje af.
Salie beschermt kolen tegen het koolwitje.
Tijm weert larven van de koolvlieg af.
Thee van akkerpaardenstaart (Heermoes) helpt tegen meeldauw en schimmels op vruchtbomen en groenten.
Tuinkers en radijzen helpen tegen de aardvlo.
Peterselie en tomaat helpen tegen witte vlieg
Insectengaas gebuiken bij kolen.
Brandnetelgier tegen luizen en rupsen.