vorige pagina
La Grande Borne
Naam Rosemarinus officinalis
Rozemarijn
Familie Lamiaceae
Lipbloemen
Categorie (tbv rotatieschema) vaste plant / heester
Land/Gebied van herkomst Zuid-Europa
 
Rosmarinus officinalis behoort tot de familie van de lipbloemigen. We vinden het struikje van nature langs de Middellandse Zee, tot op 1.500 meter hoogte. Rozemarijn is gemakkelijk te herkennen aan de typische geur van wierook en kamfer.

Een niet gesnoeid rozemarijnstruikje wordt een halve tot anderhalve meter hoog. De stengels zijn houtig en bebladerd. De altijd groene smalle bladeren met omgerolde rand zijn zittend, hebben een leerachtige structuur en zijn bovenaan donkergroen, onderaan witachtig. De bloemen zijn lichtblauw of witachtig (het hele jaar), ze staan in kleine, okselachtige trossen.
 
Geschiedenis
Rozemarijn heeft een stevige reputatie. Zo hervond koningin Isabella van Hongarije haar gezondheid en vitaliteit met een recept van rozemarijn, lavendel en polei. Deze drie planten werden afgetrokken op alcohol. Ze gebruikte ook lotion van rozemarijn en had hierdoor op latere leeftijd een rimpelloos gezicht.
Maar het gebruik van rozemarijn begint al veel vroeger: de Egyptenaren gaven hun doden een takje mee om ze e beschermen tegen duistere invloeden. De struiken worden nu nog vaak als doden wake aangeplant op kerkhoven. In het kruidenboek van Dodoens staat dat rozemarijn bekwaam is om allerhande verouderde, langdurige, inwendige bloedingen te genezen.

click picture to enlarge
 
Dit geurig groenblijvende keukenkruid dat tot 2 m hoog kan worden is inheems rond de landen van de Middellandse zee en vooral in de kustzones en betekent vrij vertaald ”dauw van de zee”. Restanten van rozemarijn vond men al terug bij de Egyptenaren in hun piramiden waar rozemarijn als heilig kruid aangeschreven stond. Ook bij de Grieken en de Romeinen waar het symbolisch “liefde” “vriendschap” en “trouw” vertegenwoordigde werd het plantje bij huwelijks- en geboorterituelen gebruikt. Het werd gebruikt als wierook, dit laatste om kwade geesten te verdrijven. Om hun dierbare afgestorvenen onsterfelijk te maken en hen te vergezellen op hun laatste tocht werd een takje rozemarijn op het lichaam van de afgestorvene gelegd.
Hoewel het plantje dat familie is van de Lipbloemigen en er vrij robuust uitziet is het toch niet zo goed bestand tegen matige tot strenge vorst (houdt stand tot -10°C). De blaadjes lijken op dennennaalden en de plant zorgt voor mooie licht blauwe bloemen, dit in de maanden februari - april, deze worden graag bezocht door bijen die op hun beurt zorgen voor heerlijke, gezonde honing die uitermate heilzaam werkt bij mensen met leverstoornissen.
In de cosmetica vinden we rozemarijn terug als ingrediënt van “eau de cologne” en van het minder bekende “Hongaars water”. Tevens helpt het tegen mot in de kleerkast en is het bruikbaar als natuurlijk antioxidant bij het conserveren van fijne vleeswaren. Het is ook een begerenswaardige plant in menig homeopathie middel.


click picture to enlarge
Standplaats
Rozemarijn vraagt gezien zijn geringe weerbaarheid tegen vorst een zonnige, droge, zanderige en beschutte standplaats in de kruidentuin of in vaste plantenborders, dit laatste om de sierwaarde van het kruid. De beste grond is een kalkrijke en goed doorlaatbare grond die met weinig voedsel best tevreden is.

   
Opkweek
Rozemarijn vermeerderen kan door zaaien maar wordt zeer weinig toegepast. De meest gebruikte vermeerderingswijze is het nemen van stekken. Dit gebeurt in de maand september (we spreken hier dan van zomerstekken) door kruidachtige kopstekken van +10 cm te nemen. We steken de stekken in een mengsel van turf en rijnzand (3/2) en zetten het gedurende de inwortelperiode onder dubbel plastiek of gaatjesplastiek. Na de inworteling worden de stekken in een voedzame, doorlaatbare en humusrijke grond opgepot en pas in de lente wanneer de meeste vorst verdwenen is uitgeplant op een afstand van 50 cm.

click picture to enlarge
 
Gebruik in de keuken
In de Mediterrane keuken is rozemarijn een hoofdrolspeler. Het wordt er vooral gebruikt om marinades, barbecues, soepen , bruine sausen en stoofschotels het aparte Provençaalse smaakje te geven. Vooral gegrild vlees (lam–, varkensvlees en wild) soepen smeken om rozemarijn. Ratatouille, tomaten- en auberginegerechten, maar ook in minder voor de hand liggende zoete gerechten zoals: jam en gebakjes houden veel van dit kruid.
Vers maar ook gedroogd of ingevroren behoud dit kruid zijn fijn aroma.