vorige pagina
La Grande Borne
Naam Daucus carota
Wortel
Familie Apiaceae
Schermbloemigen
Categorie (tbv rotatieschema) Wortelgewassen
Land/Gebied van herkomst Europa
 

De wortel is botanisch dezelfde soort ( Daucus carota ) als de Nederlandse inheemse plant, de wilde peen . De wilde peen kruist zeer gemakkelijk met de eetbare wortel, waardoor er zo nu en dan een witte wortel tussen de gekweekte wortelen kan voorkomen. Andere gekende familieleden zijn Chaerophyllum temulum ( dolle kervel ), Anethum graveolens ( dille ), Carum carvi ( karwij ), Pastinaca sativa ( pastinaak ) en Heracleum sphondylium ( berenklauw ). Wortels zijn rijk aan bètacaroteen , dat in het lichaam wordt omgezet in vitamine A .
De huidige oranje wortel is het resultaat van kruisingen, waarschijnlijk werden de eerste oranje wortels geteeld in Vlaanderen in de 15e eeuw of vroege 16e eeuw . De oranje wortel werd pas in de 17e eeuw verspreid over de rest van Europa.

 

 
Soorten : Amsterdamse bak, Berlikumer, Chantenay, Douceur F1, Ervora, Flakkeese, Fly F1 (tegen wortelvlieg resistent), Merida, Minicor, Mokum F1, Nantes, Nantura, Napoli, Parijse wortelen, Premino, Primo, en nog vele andere.

Bemesting : wortelen hebben over 't algemeen een weinig bemesting nodig. Daar een overdaad aan stikstof enkel zorgt voor teveel loofvorming en minder wortelen. Teveel meststoffen, maakt de plant kwetsbaarder door de te snelle groei. (Ziekten en schimmels nemen dan makkelijker de overhand).
Een kaliumgift (houtasse, vinasse) daarentegen is wel zeer belangrijk om lekkere en geen voze wortels te verkrijgen. Magnesiumkalk wordt ook al eens gegeven voor de winter (en zaai) dan! Pas hier op voor compost, daar deze de wortelvlieg makkelijk durft aan trekken en schimmels makkelijk in de hand werkt.
Voorzie wel een goeie losse bodem, die een goede afwatering heeft! ---> Je kan ook op ruggetjes telen, dit geeft de mogelijkheid tot een snellere opwarming en betere afwatering.
PH-waarde 6 voor de bodem is ideaal om wortelen te telen.


winterwortel
Zomerwortel

Zaaien : we zaaien best zo vroeg mogelijk om verschillende ziekten en insecten voor te zijn.
Je kan natuurlijk om beurten zaaien, om een gespreide oogst te verzekeren over het hele jaar. Zaai op een diepte van maximaal 1 cm , en houdt vanaf dan de grond vochtig om geen korst te krijgen aan het oppervlak van de bodem.
Enkele voorbeelden:
- Vroeg onder koud glas, kan vanaf begin februari tot einde maart. Te respecteren afstand: 20 cm tussen de rijen.
- In de zomer, kan vanaf april tot einde juli gezaaid worden. Te respecteren afstand: 25 cm tussen de rijen.
- Winterpeen wordt gezaaid vanaf half april tot ± midden juni. (beter gekend als bewaarwortelen). Te respecteren afstand minstens 30 cm .

Tip: de kiemduur is soms wel een kleine maand en daarom gebruiken we al eens markeerzaad. Radijsjes als markeerzaad slaat het makkelijkst aan.
Gebruik tevens markeerstokjes en lint om te zien waar je gezaaid hebt, dat maakt schoffelen of wieden makkelijker.
Je kan ook gaasdoek gebruiken tegen de wortelvlieg, zo hoef je die niet te bestrijden.
Voorzie de goede richting voor de zaaiplek, zons - op en ondergang, voor maximale benutting van warmte en licht.
Gebruik bij te zware gronden Parijse worteltjes, deze hebben veel minder diepgang.
Resistente of hybride soorten voorkomen ziekten en schimmels, dit kan nuttig zijn voor de bio-liefhebbers onder ons. Wist je dat de oudere soorten terug op de markt komen, waaronder de paarse penen.
Het kiemvermogen van het zaad kan makkelijk 3 jaar zijn.

 

 

 

 

 

 

Onderhoud : bij het ontkiemen moeten we het onkruid goed blijven onderdrukken en de kiemplantjes goed voorzien van het nodige vocht. Stilstand van groei door vochtgebrek moet vermeden worden, daar dit zorgt voor voze of gescheurde penen. Let ook op bij het uitdunnen, dit geeft een enorme reuk met zich mee, wat de wortelvlieg onvermijdelijk zal lokken. Probeer te wieden tijdens regendagen en bij veel wind, dan is de wortelvlieg veel minder actief.
Heel dun zaaien kan ook, doch geeft bij slechte ontkieming vele openstaande plekken op het bed.
Zaai Tagetes tussen de rijen om je bodem te saneren tegen cystenaaltjes.

 

 

 

 

Bemesting: 

De bemesting is voor wortelen toch wel een gegeven om goed te verzorgen. Eerst en vooral moeten we erop wijzen dat wortelen er niet tegen kunnen om plots in contact te komen met hoge meststofconcentraties. Vooral de kiemplantjes zijn hiervoor gevoelig. Vandaar dat we absoluut geen kunstmeststoffen mogen gebruiken vlak voor het zaaien van de wortelen. Deze kunstmeststoffen dienen we beter een maand vooraf toe. Als dit niet mogelijk is en een bemesting dringt zich toch op dan kiezen we beter voor een gedroogde organische meststof. Deze meststoffen geven hun voedingselementen niet allemaal in één keer vrij, waardoor we geen problemen zullen hebben met verbranding van de worteltjes van de jonge kiemplantjes.
Zoals reeds vermeld bij de vruchtwisseling moeten we bij wortelen niet overdrijven met de stikstofbemesting. Teveel stikstof veroorzaakt een sterke loofgroei, waarbij de groei van de wortel achterblijft. De wortel zal ook bleker van kleur zijn en minder stevig.
Om een mooie kleur en een goede, kwalitatieve wortel te bekomen is de kaliumbemesting daarentegen zeer belangrijk. Dit is trouwens zo voor alle wortelgroenten zoals knolselder bijvoorbeeld. We kiezen dan ook een meststof met een relatief grote hoeveelheid kalium er in verwerkt, of indien dit niet kan dan zullen we extra kalium toedienen onder de vorm van de meststof Patentkali, maar opgepast, ook deze meststof niet direct voor het zaaien toedienen.

 

 

 

Verzorgingstips: 

Belangrijk: gebruik geen verse stalmest bij de teelt van wortelen, want dan ontstaan er vertakte wortelen.

   

Ziekten en plagen: 

De leefwijze van de wortelvlieg: de vlieg legt in mei eieren aan de wortelhals of kort daarbij. Daaruit ontstaan glanzende, witgele maden. De buitenste bladeren verkleuren en sterven af.
Aan de uiteinden van de wortelen, vooral naar de punt toe, vreten maden roestbruine gangen.
De wortelvlieg overwintert in de grond, onder de vorm van een bruine pop. Hieruit ontstaat in het voorjaar een vlieg.

Er zijn drie generaties van de wortelvlieg, waarbij de kans op eiafzet dus het grootst is mei, juli en oktober. De vlieg vliegt maximaal 80 cm boven de grond, pas na vier uur 's namiddags gebeurt er eiafzetting (belangrijk bij de keuze van het tijdstip van wieden of dunnen), en ze vliegen weinig bij regenachtig en/of winderig weer.

De factoren die het optreden van de wortelvlieg bevorderen:

beschutte tuinen
windstil weer
zandgrond
geuren van alle schermbloemigen zoals selder, peterselie
losse, onbedekte grond
warm en vochtig weer
mei en juni zijn de maanden waarin de meeste eiafzet gebeurt
het telen van wortelen na andere schermbloemigen
het gebruik van verse stalmest (is ook al af te raden wegens het optreden van vertakte wortelen)

Als er weinig loof aanwezig is zal de wortelvlieg vlugger tot eiafzetting overgaan (kiemplantje, of een zwak groeiend gewas).
Andere schermbloemigen in de omgeving. Als er in jou gebied weinig wortelen gekweekt worden is de kans groot dat je geen problemen met de wortelvlieg zult ondervinden.
Door vroeg te zaaien schakelen we heel wat problemen uit.
Een andere goed bekende oplossing is natuurlijk het zaaien in een tunnel afgedekt met insectengaas. Nadeel is wel dat we dan meer last hebben van een overvloedige loofgroei.

 

wortelvlieg

 

 

 

wortelrot

 
Zomerwortelen, 'Amsterdamse Bak' is een prima selectie zomerwortelen. Het is een lang en slank, cilindervormig worteltype. Een type dat speciaal geschikt is voor de teelt in losse, lichte en humeuze grond. Het is de meest bekende selectie van dit type, met een mooie oranje kleur en een lekkere smaak. Een sappig, goed groeiend worteltje! Zaaien: in de periode februari tot juni. Zaai op regels of rijen die 20 cm uit elkaar liggen. Na opkomst uitdunnen (het teveel aan planten weghalen) tot de overblijvende plantjes op 5 cm afstand van elkaar staan. Dek de pas opgekomen plantjes af met insectengaas tegen aantasting door de larve van de wortelvlieg. De grond tijdens de groeiperiode goed vochtig houden. Oogst: van juli tot december. Geschikt voor invriezen. "
Zomerwortelen, Amsterdamse Bak 2 Douceur. Dit zaad is geteeld, geschoond en gecontroleerd door Nunhems Zaden. 'Douceur' is een exclusief Nunhems kwaliteitsproduct. 'Amsterdamse Bak 2 Douceur' is een speciaal geselecteerd ras zomerwortelen. 'Amsterdamse Bak' betekent dat om een lang en slank, worteltje gaat. Een type dat speciaal geschikt is voor de teelt in losse, lichte en humeuze grond. Het verbeterde ras 'Douceur' is extra zoet en sappig met een heerlijk zachte pit en een prachtige oranje kleur. Bovendien kleurt dit ras vroeg en is dus vroeg oogstbaar. Zaaien: in de periode februari tot juni. Zaai op regels of rijen die 20 cm uit elkaar liggen. Na opkomst uitdunnen (het teveel aan planten weghalen) tot de overblijvende plantjes op 5 cm afstand van elkaar staan. Dek de pas opgekomen plantjes af met insectengaas tegen aantasting door de larve van de wortelvlieg. De grond tijdens de groeiperiode goed vochtig houden. Oogst: van juli tot december. Geschikt voor invriezen. "
Zomerwortelen, Flyaway F1 hybride geeft tamelijk grote, lange, slanke zomerwortelen met een mooie kleur en vorm. Ze zijn heel gelijk van vorm en heerlijk zoet. 'Flyaway' verdraagt iets drogere gronden beter dan andere rassen. De planten vormen tamelijk veel loof. Flyaway heeft in de testen laten zien aanmerkelijk minder vatbaar te zijn voor aantasting van de wortelvlieg! Zaaien: in de periode februari tot juni. Zaai op regels of rijen die 20 cm uit elkaar liggen. Na opkomst uitdunnen (het teveel aan planten weghalen) tot de overblijvende plantjes op 5 cm afstand van elkaar staan. De grond tijdens de groeiperiode goed vochtig houden. Oogst: van juli tot december. Geschikt voor invriezen. "

Winterwortelen, ‘Flakkese 2 Flakko' is een verbeterd ‘Flakkese' winterwortelras. De bewaareigenschappen zijn prima. De opbrengst is groot. De wortels worden enorm zwaar en zijn van binnen prachtig oranje. De planten vormen een fors gewas. De smaak is lekker en zoet. Zaaien: in de periode april-mei. Eerder zaaien verhoogt de kans op schieten (het in bloei raken van het gewas), waardoor de kwaliteit van de wortel sterk achterblijft. Vroeger gezaaide wortelen zijn bovendien minder goed houdbaar. Zaai in diep losgemaakte grond,. Er mogen geen storende, harde lagen inde grond aanwezig zijn. Zaai op regels of rijen die 30-40 cm uit elkaar liggen. Dun zaaien (de zaden niet te dicht bij elkaar) zodat u niet hoeft te dunnen (te dicht op elkaar staande planten wegnemen). De grond tijdens de teelt goed nat houden. Oogst: in de periode oktober-november."